Lịch sử hình thành

QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA

CỤC GÌN GIỮ HÒA BÌNH VIỆT NAM

Việc Việt Nam tham gia Hoạt động Gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc (HĐGGHB LHQ) là cụ thể hóa việc thực hiện chính sách đối ngoại chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, thể hiện là một thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế, nhằm góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam và bảo vệ lợi ích quốc gia. Để chuẩn bị và triển khai việc tham gia HĐGGHB LHQ, ngày 18/10/2012, Ban cán sự đảng Bộ Ngoại giao đã xây dựng Đề án Tổng thể về việc Việt Nam tham giaHĐGGHB LHQ. Đề án này được Bộ Chính trị thông qua tại phiên họp ngày 17/11/2012.

Trên cơ sở Đề án Tổng thể, ngày 27/11/2013, Bộ Quốc phòng xây dựng Đề án số 9560/BQP-ĐN về “Quân đội nhân dân Việt Nam tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc giai đoạn 2014-2020 và những năm tiếp theo”, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 05/12/2013.

Ngày 04/12/2013, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, đồng chí Đại tướng Phùng Quang Thanh, ký Quyết định số 4792/QĐ-BQP thành lập Trung tâm Gìn giữ hòa bình Việt Nam (trước mắt chỉ định thành lập một Tổ công tác gồm 05 đồng chí do Đại tá Hoàng Kim Phụng làm Tổ trưởng để tiến hành các công tác chuẩn bị cho sự ra đời  của Trung tâm Gìn giữ hòa bình Việt Nam. Tổ này tạm thời đặt dưới sự quản lý của Cục trưởng Cục Đối ngoại/Bộ Quốc phòng), và ngày 27/3/2014, Thủ trưởng Bộ Quốc phòng có Quyết định bổ nhiệm đồng chí Đại tá Hoàng Kim Phụng là Giám đốc Trung tâm Gìn giữ hòa bình Việt Nam.

Thi hành Quyết định của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, ngày 27/5/2014, Bộ Quốc phòng tổ chức Lễ thành lập Trung tâm Gìn giữ hòa bình Việt Nam và cử hai sĩ quan đầu tiên tham gia HĐGGHB LHQ với vai trò sĩ quan liên lạc tại Phái bộ Nam Xu-đăng. Dự Lễ có đồng chí Vũ Đức Đam, Ủy viên  Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ và bà Ameerah Haq, Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc, phụ trách Cục hỗ trợ thực địa.

Đại tướng Phùng Quang Thanh,Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, trao Quân kỳ Quyết thắng cho Trung tâm GGHB Việt Nam tại Lễ thành lập ngày 27/5/2014

Tăng cường mở rộng tham gia HĐGGHB LHQ sang các Phái bộ khác, ngày 11/4/2015, Bộ Quốc phòng cử 03 sĩ quan đợt đầu đi làm nhiệm vụ sĩ quan tham mưu quân sự, tham mưu huấn luyện và tham mưu trang bị tại Phái bộ Cộng hòa Trung phi. Với kết quả hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của các sĩ quan Việt Nam, năm 2017, Liên hợp quốc đề nghị Việt Nam cử thêm 02 suất cá nhân đi làm quan sát viên quân sự và sĩ quan tham mưu phân tích thông tin tình báo tại quốc gia Trung Phi này.

Ngày 30/10/2017, đồng chí Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh, Ủy viên BCHTW Đảng, Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Trưởng Ban Chỉ đạo Bộ Quốc phòng về Việt Nam tham gia HĐGGHB LHQ đã trao Quyết định của Chủ tịch nước cho nữ sĩ quan đầu tiên, Thiếu tá Đỗ Thị Hằng Nga thuộc Cục GGHB Việt Nam,  đi  làm nhiệm vụGGHB LHQ với vai trò là sĩ quan tham mưu theo dõi các hoạt động quân sự tại Phái bộ Nam Xu-đăng, nâng tổng số lên 08 sĩ quan hoạt động tại 02 phái bộ hàng năm.

Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, trao Quyết định của Chủ tịch nước cho Thiếu tá Đỗ Thị Hằng Nga đi làm nhiệm vụ GGHB LHQ tại Nam Xu-đăng ngày 29/10/2017

Do nhiệm vụ tham gia HĐGGHB LHQ ngày càng khẩn trương và mở rộng, nhất là chuẩn bị cho triển khai ở đội hình đơn vị lớn hơn, nên Đảng, Chính phủ và Quân đội rất quan tâm, tạo điều kiện để Trung tâm triển khai các nhiệm vụ được giao. Ngày 14/7/2017, Bộ Chính trị đã có một phiên họp chuyên đề về việc Việt Nam tham gia các HĐGGHB LHQ, trong đó có mời đại diện lãnh đạo Bộ Ngoại giao, Bộ Quốc phòng và một số Bộ, ban, ngành có liên quan tham dự. Tại phiên họp này, Bộ Chính trị đã đồng ý chủ trương để Bộ Quốc phòng triển khai Bệnh viện dã chiến cấp 2 và Đội Công binh tham gia HĐGGHB LHQ. Bộ Chính trị cũng nhất trí giao Bộ Quốc phòng tiến hành các thủ tục cần thiết theo quy định để nâng cấp Trung tâm Gìn giữ hòa bình Việt Nam thành Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam, đáp ứng các yêu cầu nhiệm vụ được giao và tiếp nhận vai trò Cơ quan thường trực và Tổ trưởng Tổ Công tác liên ngành từ Bộ Ngoại giao về Bộ Quốc phòng, bắt đầu từ tháng 01/2018.Cũng trong cuộc họp này, Bộ Chính trị đã đồng ý chủ trương xây dựng văn bản pháp lý để Quốc hội thông qua, làm cơ sở cho việc triển khai lực lượng GGHB LHQ ở qui mô lớn hơn.

Ngày 15/9/2017, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc chỉ đạo Bộ Quốc phòng chủ trì và phối hợp với các Bộ, ban, ngành và các cơ quan liên quan nghiên cứu, báo cáo Chính phủ việc xây dựng văn bản pháp lý của Quốc hội về việc Việt Nam tham gia HĐGGHB LHQ và đẩy nhanh mua sắm trang thiết bị cho Bệnh viện dã chiến cấp 2 và Đội Công binh để triển khai. Ngày 06/8/2017, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ra Chỉ thị số 118/CT-BQP để triển khai Chỉ đạo của Bộ Chính trị và giao nhiệm vụ cho các cơ quan, đơn vị triển khai các nhiệm vụ về tham gia HĐGGHB LHQ.

Ngày 22/11/2017, Thường vụ Quân ủy Trung ương ra Quyết nghị về việc tổ chức lại Trung tâm Gìn giữ hòa bình Việt Nam thành Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng kýQuyết định số 5291/QĐ-BQP về tổ chức lại Trung tâm Gìn giữ hòa bình Việt Nam thành Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam và một Trung tâm huấn luyện trực thuộc Cục. Tiếp theo đó, ngày 04/01/2018, Thủ trưởng Bộ Quốc phòng ký Quyết định bổ nhiệm đồng chí Đại tá Hoàng Kim Phụng giữ chức Cục trưởng Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam.

Ngày 05/01/2018, tại Trụ sở Bộ Quốc phòng, Bộ Quốc phòng và Bộ Ngoại giao đã tổ chức Lễ chuyển giao vai trò Tổ trưởng và Cơ quan Thường trực Tổ công tác liên ngành về Việt Nam tham gia HĐGGHB LHQ từ Bộ Ngoại giao về Bộ Quốc phòng và ra mắt Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam. Tới dự và chỉ đạo buổi Lễ có đồng chí Phạm Bình Minh, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao và đồng chí Đại tướng Ngô Xuân Lịch, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng cùng Lãnh đạo các Bộ, ban, ngành Trung ương và các cơ quan, đơn vị trong và ngoài Quân đội.

Đại tướng Ngô Xuân Lịch, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng trao Quân kỳ Quyết thắng cho

Cục GGHB Việt Nam tại Lễ ra mắt Cục ngày 05/01/2018

Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam là Cơ quan Thường trực của Ban Chỉ đạo Bộ Quốc phòng về Việt Nam tham gia HĐGGHB LHQ và Cơ quan Thường trực Tổ công tác liên ngành về Việt Nam tham gia HĐGGHB LHQ, có nhiệm vụ nghiên cứu, tham mưu, đào tạo, huấn luyên, chuẩn bị và triển khai lực lượng, chỉ huy và điều hành toàn bộ quá trình và lực lượng tham gia HĐGGHB LHQ của QĐND Việt Nam; đồng thời triển khai các hoạt động đối ngoại quốc phòng và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực GGHB LHQ.

Sau gần 04 năm xây dựng và trưởng thành, Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam đã tham mưu cử 20 lượt sĩ quan đi tham gia HĐGGHB LHQ theo hình thức cá nhân và theo lộ trình, Bệnh viện dã chiến cấp 2 (quân số 70 đồng chí) sẽ được triển khai tại Phái bộ Nam Xu-đăng vào đầu Quý 2/2018 và Đội Công binh (quân số 268 đồng chí) sẽ tham gia HĐGGHB LHQ tại phái bộ phù hợp từ năm 2019. Cùng với đó, Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam đã tổ chức nhiều khóa học về GGHB LHQ với sự tham gia của các học viên quốc tế đến từ nhiều quốc gia trên thế giới. Đặc biệt, trong năm 2017, Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam cùng với các nước đối tác Hàn Quốc và Canada tổ chức thành công Hội thảo Diễn đàn ARF về GGHB LHQ, với sự tham gia của 26 quốc gia thành viên ARF và 05 Tổ chức quốc tế; chủ trì và phối hợp với Chương trình Sáng kiến hoàn bình toàn cầu (GPOI) tổ chức khóa tập huấn Sĩ quan tham mưu Liên hợp quốc (UNSOC) và khóa tập huấn Sĩ quan hậu cần Liên hợp quốc (UNLOG) với các học viên quốc tế và giảng viên quốc tế giảng dạy. Trong thời gian tới, Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam sẽ tổ chức nhiều khóa tập huấn về GGHB LHQ, bao gồm khóa tập huấn chuyên gia quân sự Liên hợp quốc (UNMEoM) như quan sát viên quân sự, sĩ quan liên lạc và khóa tập huấn quân-dân sự tại phái bộ (UNCIMIC),…

Cho đến nay, tất cả các cán bộ của Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam tham gia HĐGGHB LHQ đã và đang hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và Quân đội giao phó trên từng cương vị công tác. Nhiều đồng chí đã được Liên hợp quốc tặng thưởng Huân chương vì sự nghiệp GGHB LHQ và được Bộ Quốc phòng tặng Bằng khen. Từ khi được thành lập đến nay, Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam nhiều lần được tặng Cờ thi đua của Bộ Tổng Tham mưu vì đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong phòng trào thi đua quyết thắng.

Trong quá trình tham gia HĐGGHB LHQ, Việt Nam đã được Liên hợp quốc đánh giá cao về những đóng góp cho nền hòa bình thế giới.Ngày 22/5/2015, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-mun đến thăm Việt Nam dự Hội nghị đánh giá kết quả một năm Việt Nam tham gia HĐGGHB LHQ và trong bài diễn văn đọc trước Quốc hội Việt Nam, nêu rõ: “Tôi cúi đầu, nghiêng mình trước những sĩ quan Việt Nam đã đi một chặng đường dài tới tận Nam Xu-đăng và Cộng hòa Trung Phi để giúp đỡ những người khốn khổ”. Các chuyến thăm và làm việc của các Phó Tổng thư ký Liên hợp quốc đến Việt Nam (bà Ameerah Haq, tháng 5/2014 và 5/2016, ông Herve Ladsous, tháng 6/2015) cũng khẳng định thêm sự ủng hộ và quan tâm của lãnh đạo Liên hợp quốc đối với lĩnh vực mới mang tình nhân đạo cao mà Việt Nam đang tiến hành.

Trong lĩnh vực hợp tác quốc tế, Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam là thành viên của Mạng lưới các Trung tâm huấn luyện GGHB LHQ của các nước ASEAN, Hiệp hội các Trung tâm GGHB LHQ của khu vực châu Á-Thái Bình Dương và của thế giới. Hiện Bộ Quốc phòng Việt Nam đã ký 09 Bản ghi nhớ với các nước đối tác trong lĩnh vực hợp tác về GGHB LHQ, gồm Ốt-xtrây-li-a, Hàn Quốc, Niu Di-lân, Pháp, Nga, Nhật Bản, Hoa Kỳ, Trung Quốc, Ấn Độ và trong tương lai sẽ tiếp tục tìm kiếm khả năng ký kết với một số đối tác tiềm năng khác nhằm thúc đẩy quan hệ quốc phòng song phương./.

Xuân Thành-Thanh Văn

Hoạt động Gìn Giữ Hòa Bình